ĐÁNH CỜ
Hồ Chí Minh
Nhàn rỗi đem cờ học đánh chơi,
Thiên binh vạn mã đuổi nhau hoài;
Tấn công, thoái thủ nên thần tốc,
Chân lẹ, tài cao ắt thắng người.
Phải nhìn cho rộng suy cho kỹ,
Kiên quyết, không ngừng thế tấn công;
Lạc nước, hai xe đành bỏ phí,
Gặp thời, một tốt cũng thành công.
Vốn trước hai bên ngang thế lực,
Mà sau thắng lợi một bên giành;
Tấn công, phòng thủ không sơ hở,
Đại tướng anh hùng mới xứng danh.
Nhật kí trong tù là tập thơ vừa mang giá trị nghệ thuật đặc sắc vừa thể hiện rõ tư tưởng, lí tưởng cách mạng cao đẹp của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Trong hoàn cảnh bị giam cầm, Người vẫn giữ vững tinh thần lạc quan và niềm tin sắt son vào con đường cứu nước. Bài thơ Đánh cờ là một minh chứng tiêu biểu, khi hình ảnh ván cờ được sử dụng để thể hiện tư duy chiến lược và lí tưởng cách mạng của Người.
Ở bề mặt, bài thơ miêu tả một ván cờ với những nước đi “tấn công, thoái thủ” liên tục, gay cấn. Nhưng ẩn sau đó là hình ảnh của cuộc đấu tranh cách mạng đầy cam go của dân tộc Việt Nam. “Thiên binh vạn mã” gợi liên tưởng đến lực lượng đối địch đông đảo, còn người đánh cờ chính là người lãnh đạo phải luôn tỉnh táo, linh hoạt, quyết đoán trong từng bước đi. Hồ Chí Minh đặc biệt nhấn mạnh vai trò của trí tuệ và tầm nhìn chiến lược: phải “nhìn cho rộng, suy cho kỹ”, biết kiên định mục tiêu nhưng không nóng vội, luôn chủ động tiến công khi thời cơ đến.
Hai câu thơ “lạc nước, hai xe đành bỏ phí / gặp thời, một tốt cũng thành công” thể hiện sâu sắc tư tưởng cách mạng của Người: cách mạng muốn thắng lợi phải biết nắm bắt thời cơ, phát huy sức mạnh của quần chúng, dù từ những lực lượng nhỏ bé nhất. Khi thế lực hai bên tưởng như cân bằng, thắng lợi cuối cùng vẫn thuộc về người có đường lối đúng đắn, biết vận trù công – thủ chặt chẽ. Đó chính là niềm tin của Hồ Chí Minh vào con đường cách mạng giải phóng dân tộc.
Qua bài thơ Đánh cờ, Hồ Chí Minh đã gửi gắm lí tưởng cứu nước sâu sắc và tư duy lãnh đạo cách mạng tài tình. Tác phẩm không chỉ phản ánh trí tuệ, bản lĩnh của một chiến sĩ cách mạng mà còn khơi dậy niềm tin, ý chí và khát vọng độc lập, tự do cho dân tộc Việt Nam